آلئکسئی اوسیپوویچ یاستیغا دیرسه کلنه ره ک قونشو چارپایا دا شیرین یوخویا گئتمیش آروادینا تاماشا ائدیردی . وئرا الی نین ایکیسی نی ده جوتله ییب باشی نین آلتینا قویموش ، دیزلرینی قارنینا دوغرو آزاجیق قاتلاییب یاتمیشدی . یورغان سوروشوب دوشدویونده ن ، چیینی نین بیر حیسسه سی و سینه سی آچیلمیشدی . نفه سی ایپک کوینه یی نین یاخاسینداکی تورو یئلله ندیریردی . چیراغین ایشیغی آشاغی چکیلمیش اولسادا ، آروادین ساچلارینا دوشن دَن آیدینجا گورونوردو . قیریشلار اونون آلنی نا ایز سالمیشدی . گوزلری نین آلتی کولگه له نمیش ، بوخاغیندا ، سینه سینده نازیک زئه لر عمله گلمیشدی . حال بوکی بئش – آلتی ایل بوندان اوول یاناغی ، بوخاغی ، ائله سینه سی ده قشنگ و سیغاللی ایدی . ساچلاری گور و دالغالی ایدی . کوکسو قاباریق اولسادا ، بده نی نازیک و اویناق ایدی . حرکتلری چئویک ، یئریشی قوش کیمی یونگول ایدی .آنجاق ایندی اَته دولوب آغیرلاشمیشدی . حیسس اولونوردو کی ، وئرا یاش لاشمیشدیر .
اونلار اون ایلده ن چوخ ایدی کی ، ائوله نمیشدیلر . چتین گونلرده ، بیر – بیرینه حَیان اولموش ، ائوده بیر آزجا سویوقلوق حیسس ائده نده نفسلری ایله اونو ایسیتمیش ، قریب لی یه دوشه نده بیر – بیرینه سیغینمیشدیلار. اوره کلرینده ن کئچه نلری گوزلرینده ن اوخوموشدولار . آلئکسئی اوسیپوویچ هله ایندییه قده ر وئرادان بیر ناراضیلیق ، آزاجیق دا اولسا بیر شیکایت ائتمه میش ، اوزو ده آروادی نین کونلونه توخونا بیله جک بیر حرکت ائتمه میشدی . اونلار بیر- بیرینی چوخ ایسته ییردیلر . اوشاق واختی شاماخی طرفده ، "چوخوریورد" یایلاقلاریندا بیر یئرده بویوموشدولر . وئرا آغ بنیزلی ، قیرمیزی یاناقلی " مالاک"- ین قیزلاری ایله بیر یئرده اوت بیچینینه گئده نده ، بولاق اوسته ائنه نده ، یا دا آیاق یالین چمنلیکده قاچاندا آلئکسئی اونو گوزآلتی سوزوردو . آخشاملار ایسه تئز – تئز کندین اورتاسیندا توپلاشیب گارمون چالار ، سحره قده ر اویناییب – اوخویار ، دان قیزارانا یاخین ائولره داغیلیشاردیلار . آلئکسئی وئرانی تئز – تئز رقصه چاغیرار ، سونرا دا کولگه لی کوچه لرله ائولرینه اوتوره ردی . اونلار بئله حاللاردا کندین آراسینداکی یوللا آستا – آستا آددیملایار ، آیلی گئجه لرده قوشالاشان کولگه لرینه تاماشا ائتمکده ن دویمازدیلار . اونلارین کولگه لری گاه داغین دوشونه سریلیر ، گاه دره نی آشار ، گاهدا یئنی جه آغاردیلمیش کند ائولری نین دیواریندا باش – باشا وئره ردی . آلئکسئی وئرانی ایلک دفه ائولری نین یانیندا ، محض بئله آیلی گئجه لرین بیرینده اوپموشدو . وئرا اونون حرکتینه اوولجه تعججوب ائتمیش ، خئیلی آلئکسئیین اوزونه باخمیش ، سونرا اوزوده بیلمه ده ن اونون بوینونو برک – برک قوجاقلامیشدی . کندین آلت طرفینده کی چمنلی ین اوتو بیچیلمیشدی . تایالار جرگه له شمیشدی . وئرا باش یایلیغینی آچاراق چمنلی یه قاچمیشدی . اونلار قوروموش چیچک و اوتون عطرینده ن مست اولاراق ، تایالارین بیری نین کولگه سینده گیزله نمیشدیلر .
بو اونسییه ت ، ایلک گنجلیک مئهریبانلیغی ، اوشاقلیق ایسینیش مه سی اونلار ائوله ننده ن ده سونرا داها داوام ائتمیشدی . بیر یاستیغا باش قویدوقلاری گونده ن ایندییه قده ر آرالاریندا کونوله توخونان بیر سوز اولمامیشدی . وئرا چوخ تمکینلی قادین ایدی . آلئکسئی اوسیپوویچ حیسس ائدیردی کی ، او ، قوصصه لی اولاندا ، قلبینده گیزلی بیر درد باش قالدیراندا بئله ، ظاهیری شادلیغی نی ایتیرمیر ، دوداقلاریندان تبسسوم اسکیک اولمور . او همیشه اَری نین ساکیتلی ینه چالیشیر ، اونو کده رله ندیرمه مک و فیکرینی داغیتماق ایسته ییر .آلئکسئی اوسیپوویچ ده آروادینی مئهریبانلیق و قایغی ایچینده ساخلاییر ، اونو نوازیشلره قرق ائدیردی . لاکین بونلارین هئچ بیری وئرانین اوره یینده قوبار باغلایان دردی آزالدا بیلمیردی . آلئکسئی اوسیپوویچ گوروردو کی ، آروادی ایچریده ن قوورولور ، گونو نه قده ر خوش کئچسه ده سارسیلیر ، آی با آی ، گون به گون قوجالیر . وئرا گوندوزلر ظاهیری تمکین و شادلیغی نی ساخلایا بیلسه ده ، گئجه لر یوخویا گئده ن کیمی صیفه تینه قوصصه چوکور ، اونون محزون چوهره سینده ن هر شئی آنلاماق اولوردو . آلئکسئی اوسیپوویچ آروادی نین چوخ زامان یوخودا چاتیلان قاشلارینا ، آلنینداکی دویونلره ، چوهره سینده کی حوزنه اوره ک آغریسی ایله تاماشا ائدیردی . او، وئرانین یوخودا دفه لرله اوشاق کیمی هیچقیریب آغلادیغی نی ، بعضن ده ائله بیل نه یی ایسه قوجاقلاییب اوخشادیغی نی ، لای لایا بَنزه ر بیر طرزده زومزومه ائتدیینی گورموشدو . آلئکسئی اوسیپوویچ باشا دوشوردو کی ، آروادی ائولادسیزلیق دردی چکیر ، اوزه وورماسادا ، اوشاقلاری نین اولماماسی اونو آجی آلما کیمی بوزوشدورور . بئله حاللاردا آلئکسئی اوسیپوویچ یاشارمیش گوزلرینی سیلیردی . آخی اودا ائولاد ایسته ییردی . او دا ایسته ییردی کی ، آخشاملار اوتاقلار سوکوتا قرق اولماسین ، قوصصه و کده رده ن قولاقلار گویولده مه سین . های – هارایلا قاچیشان اوشاقلار نه یی ایسه سالیب سیندیرسینلار ، یازی ماساسی نین اوستونده کی دفتر – کیتابی بیر – بیرینه قاتسین لار . وئرا حیرصله نیب اونلارا آجیقلانسین ، اوشاقلارین یومشاق یئرینه بیر – ایکی شاپالاق چکسین ، بالاجالار خیلاص اولماق اوچون آتالاری نین یانینا قاچسینلار ، اونون آرخاسیندا گیزله نسینلر ...
آلئکسئی اوسیپوویچ یورغانی چکدی . وئرانین سینه سی نی و چیینی نی اورتدو . اونون دَن دوشموش ساچینی اوزونده ن گئری آتدی . آرخاسی اوسته چئوریلدی . گوزونو تاوانا زیلله دی . چیراغین ایشیغی آزالمیشدی . باییردا کولک اسیردی . آغاجلارین خیشیلتی سی ائشیدیلیردی . آرابیر پاراووزلار کسیک – کسیک فیت وئریردی . "کور" قیژیلداییردی .
(( من ناحاق کده رله نیره م . ائولادسیزلیقدان شیکایت ائله مه یه حاققیم یوخدور . بس طلبه لریم ؟ مگر منیم ائولادلاریم دئییلمی ؟ مگر من اوله نده ن سونرا اونلارین تیمثالیندا یاشامایاجام ؟ موعللیم اوچون طلبه سینی بویا – باشا چاتدیرماق ان بویوک سعاده ت دئییلمی ؟ مگر موعللیم طلبه لرینی اوز بالاسیندان آزمی سئویر ؟ مگر بئله اولماسایدی ، پئستالوستی خسته طلبه لرینی بوراخیب اوز اوغلونون دفنینه گئتمزدیمی ؟ آنجاق او گئتمه دی . فیکیرله شدی کی ، اوغلوم اونسوزدا اولموشدور ، اونو منسیز ده دفن ائده جکلر . خسته اوشاقلاری باشسیز قویسا داها آغیر ایتگیلر باش وئره بیلر . گره ک بیزده او جور پئداگوگ لارین یولونو گئده ک . فداکارلیغی اوندان اویره نک . دوغروداندا طلبه نین ان یاخین آدامی ، اونون سیرداشی موعللیم دئییلمی ؟ ائله حاللار اولمورمو کی ، اوشاق آتا – آناسینا دئمه دیی سیرری موعللیمینه آچیر . یوخ ، من حاقسیزام . من ائولادسیز دئییلم . منیم بالالاری مین سوراغی بیر نئچه ایلده ن سونرا آذربایجانین ان اوجقار گوشه لرینده ن گله جک )) . آلئکسئی اوسیپوویچ بونلاری چوخ یاخشی درک ائدیردی . او بوتون حیاتینی مکتبه وئرمیشدی . سحرده ن آخشاما قده ر اوشاقلاردان آییریلمازدی . مشغله لرده ن سونرا اونلارلا بیرلیکده یاتاق خانایا گئده ر ، چارپایی لاری ، یورغان – دوشه یی یوخلایار ، اونلاری یوخویا وئردیکده ن سونرا ائوه قاییداردی . باشی ایشه او قده ر قاریشاردی کی ، گونلرین نئجه گلیب گئتدیی نی حیسس ائتمه زدی . بعضن عایله سینی ، حتتا اوزونو بئله اونوداردی . او ، حیسس ائتمه زدی کی ، وئرا ائوده داریخیر ، پنجره ده ن بویلانماقدان یورولور . آنجاق ایندی ، یای تعطیلی گونلرینده آلئکسئی اوسیپوویچ ساکیتلیکده ن بئزمیشدی . او اوزو تک قالدیغیندان ، آروادی نین ایضطرابلارینی داها یاخشی درک ائدیردی . صاباح اوشاقلار گلملی دیرلر . یئنه مکتبین حیه تی ، یاتاق خانا سس – کویله دولاجاق . یئنه مشغله لر باشلایاجاق ، طلبه لرین مین جور طلبی ، شیکایتی، سواللاری ، اعتیراضی و ناراضی لیقلاری مئیدانا چیخاجاق . یئنه آلئکسئی اوسیپوویچ سحر گئدیب آخشام قاییداجاق . بس وئرا نه ائتسین ؟ بلکه اونودا مکتب ایشینه قوشسون ؟ بلکه تزه آچیلاجاق حاضیرلیق گروپلاریندا اونا بیر مشقَله دوزه لتسین ؟ خور و درام درنکلری نین ایشینی اونا تاپشیرسین ؟ آخی اونون یاخشی سسی وار . اوشاقلارلا چوخ تئز دیل تاپیر . هانسی ائوه بیرجه دفه گئتسه ، بالاجالارلا دانیشیب – اویناسا ، اوندان ال چکمیرلر .
آلئکسئی اوسیپوویچ یوخوسونون داغیلماسی نین بیر سببی ده صاباحی گوزله مه سی ایدی . او ایکی آی بوندان اوول آذربایجانی اویماق – اویماق گزیب " قوری" موعللیملر سئمینارییاسی اوچون طلبه آختارمیشدی . اوتوز آدام اونا سوز وئرمیشدی کی ، اوشاغینی اوخوماغا گونده ره جک . ایندی گوره سن اونلار گله جکمی ؟ سونرادان فیکرینی دَییشن اولماییب کی ، اگر سوزلرینده ن دونسه لر ، حاضیرلیق گروپلاری آچماق چتین اولاجاق .
آلئکسئی اوسیپوویچ یانی اوسته چئوریلدی .گوزونو پنجره یه زیلله دی . ایچری توران ایدی . باییر ایسه آیدینلاشیر ، پنجره ده ن سوزولن ایشیق چیراغین شوعله سینی سولغونلاشدیریردی ...
آلئکسئی اوسیپوویچین گوزونه یوخو گئتمه سیله آییلماسی بیر اولدو . سکسکه لی یاتاغیندان ، پنجره ده ن ایشیق دوشن کیمی یئرینده ن دیک آتیلدی . درحالدا پالتارینی گئیینیب آروادینی اویاتدی :
- وئرا ، دور ، گئدیریک .
آرواد تلاشلا اونون اوزونه باخدی :
- هارا؟
- واغزالا .
- خئییر اولا ؟
- اوشاقلاری قارشیلاماق لازیمدیر .
- منی ده آپاریرسان ؟
- تئز اول ، گئجیکیریک .
اونلار یاریم ساعاتدان سونرا مکتبین حیه تینه گلدیلر ، ساکیت لیک ایدی . فایتونچو آتلاری قوشموشدو . کیمین له سه صوحبت ائدیردی . آلئکسئی اوسیپوویچ آروادی نین قولوندان توتوب فایتونا یاخینلاشدی . ائله بو واخت فایتونچو ایله صوحبت ائده ن آدامی تانیدی . اونلار فوراژکالارینی گوتوروب سالاملاشدیلار .
- جناب کیپییانی بو تئزده ن هارا ؟
او گولومسوندو . آزاجیق آشاغی اَییلیب وئرا فایدوروونانین الینده ن اوپدو و بوندان سونرا اوزونو آلئکسئی اوسیپوویچه توتدو :
- ایجازه وئرسه نیز سیزینله گئده ردیم .
- یوخسا سفرینیز وار ؟
- یوخ ، منده اوشاقلاری قارشیلاماق ایسته ییره م . اوره ییم یامان داریخیر . طلبه سیز مکتب ، سویو سووولموش دَییرمان کیمی یامان قوصصه لی اولور ، دئییلمی ، آلئکسئی اوسیپوویچ ؟
- ائله دیر .
اونلار یاناشی اوتوردولار . فایتونچو قامچی نی هاوادا اویناتدی . آتلار چاپاراق حیه تده ن چیخدیلار و دونگه نی بورولوب واغزالا یوللاندیلار . شه هر هله یوخودا ایدی . کوچه لرده تکم – سئیره ک آدام وار ایدی . اوفوق قیپ قیرمیزی ایدی . واغزاللا شه هرین آراسینداکی دوزه نلیکده قیوریلیب آخان "کور"ون سولاری پاریلداییردی . چایین وادی سینده کی چمنلیک ده گوز قاماشدیریردی . ائله بیل اورایا سحر – سحر گویده ن سو چیله نمیشدی .
قاتار سیلکه له نیب دایاندی . چیینی هئیبه لی اوشاقلار موازینه تلرینی ساخلایا بیلمه ییب سندیرله دیلر . اشرف قاپی نین آغزینا طرف گئتدی . یوخودان کال آییلمیش اوشاقلاری قویمادی کی ، باسا باس سالسینلار . اوزو هامی دان اوول واگوندان یئره دوشدو . یوکو آغیر اولانلارا کومک ائتدی . احمد ده او بیری واگونداکی اوشاقلاری دوشورتدو . "تیفلیس" ده دسته بویوموشدو . باشقا قضالاردان گلن اوشاقلار دا اونلارا قوشولموشدولار . احمدله اشرف اوشاقلاری کنارا ، واغزالدان آرالی بیر یئره توپلادیلار . اونلارین چوخو هله اوزونه گله بیلمه میشدی . عومورلرینده ایلک دفه واگونا میندیکلرینده ن ، دمیر یولو گوردوک لرینده ن ، یاد یئره آیاق باسدیق لاریندان ، تشویش و تلاشلا اطرافا بویلانیردیلار . چوخلاری چیینلرینده کی هئیبه ده ن برک – برک یاپیشمیشدی . ائله بیل کی ، کیمینسه اونو اوغورلایاجاغیندان ائحتیاط ائدیردیلر . عوثمان هامی دان چوخ هیجان کئچیریردی . گاه قاباغا قاچیر ، گاه دسته نین اورتاسیندا دورور ، گاهدا اشرفین یانینا گلیب آز قالا اونون اَته یینده ن یاپیشیردی .
عوثمان بیرده ن قاباغا چیخدی . هیجانلا اشرفین قولوندان دارتیب دمیر یولوندان او طرفده کی فایتونو گوستردی . اشرف دونوب باخدی . آلئکسئی اسیپوویچی گوردو .
واگوندان یئنی جه دوشن اوشاقلار اونلارا یاخینلاشدیلار . چئرنییایه ویسکی قوللارین آچیب احمدی قوجاقلادی . اشرفین کوره یینه ووردو .
- دئمک ، بئله هامینیز گلیب سینیز .
او ، اوشاقلاری بیر – بیر گوزده ن کئچیردی . آیاقلارینداکی چاریغا ، یاماقلی پالتارلارینا باخدی . اونلارین اورکک باخیشلاری نین آرخاسیندا گیزله نن هوه س و ماراغی گوردو . آنی اولاراق (( گوره سن بونلاردان گله جکده نه اولاجاق ؟ )) – دئیه خیالیندان کئچیردی . الینی اوزادیب اوشاقلارین بعضی سی نین پاپاغینی ، بعضی سی نین کمرینی دوزه لتدی . عوثمانا یاخینلاشاندا ایسه آیاق ساخلاییب گولومسوندو :
- سن ده گلمیسن ؟
- اوزونوز گورورسونوز .
- بس ، موللا صادیقلا حاق – حئسابی کیم چوروده جک ؟
- تاپیلار،- دئیه عوثمان گوله–گوله جاواب وئردی . – کندیمیزین دجلی چوخدور .
- میخاییل کئیخوسروویچ ، - دئیه آلئکسئی اوسیپوویچ سوزه باشلادی . – بو یامان دجلدیر . توتونه باریت دولدوروب موللانین ساققالینی یاندیرمیشدی .
- یقین بورادا دا بیزیم ساققالمیزی یاندیراجاق .
- سیز پاپیروس چکیرسینیز ؟
اوشاقلار گولوشدولر . موعللیم لرده اونلارا قوشولدولار . آنجاق احمد گوزونو کیپیانی ده ن آییرمادی . دیققتله اونون اوزونه باخدی ، بو تانیش سسی هاردا ائشیتدیینی خاطیرلاماق ایسته دی .
آلئکسئی اوسیپوویچ اوشاقلارین هامی سی ایله گوروشدوکده ن سونرا گئری دوندو و اوزونو احمده توتدو :
- سئویندییمده ن هر شئیی اونوتموشام . هئچ سیزی تانیش دا ائله مه دیم . بو بیزیم سئمینارییانین موعللیمی کیپیانی دیر .
کیپیانی الینی اوزاتدی و بیرده ن قاشلارینی چاتیب دایاندی :
- آخی ، دئیه سن بیز تانیشیق .
- دایان ، دایان ، - دئیه احمد نه یی ایسه خاطیرلاییب سوسدو و بیرده ن قوللارینی آچیب کیپیانی نی قوجاقلادی . – میشا سن سالامات سان می ؟
هامی تعججوبله اونلارا باخدی .